Kuyumcu MASAK Yükümlülükleri 2026: Kimlik Tespiti, ŞİB ve Saklama
Kuyumcular için MASAK rehberi: 370.000 TL kimlik tespiti, bağlantılı işlemler, 10 iş günlük ŞİB süresi, 8 yıl saklama ve 2026 cezaları.
LentraSoft Ürün ve Süreç Ekibi · Uygulamalı rehber
Bu rehber neyi çözüyor?
Kuyumcular, kıymetli maden ve mücevher alım satımı yaptıkları için MASAK yükümlüsüdür. Bu rehber; 370.000 TL kimlik tespiti eşiğini, bağlantılı işlemleri, şüpheli işlem bildiriminin süresini, belge saklama kurallarını ve 2026 ceza tutarlarını resmî metinlere dayanarak tek yerde topluyor. Sonunda tezgâhta her gün kullanabileceğiniz bir kontrol listesi bulacaksınız.
İçindekiler
Kuyumcular MASAK yükümlüsü mü?
Evet. Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (kısaca Tedbirler Yönetmeliği), 4. maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanları ve bu işlemlere aracılık edenleri yükümlüler arasında sayar. "Aracılık edenler" ifadesi 2021'de 3580 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eklendi. Yani yalnızca vitrinden satış yapan kuyumcu değil, bu alım satımlara aracılık eden işletmeler de kapsamdadır. Yönetmelik "alım satım" dediği için müşteriden altın aldığınız işlemler de bu yükümlülüklerin içindedir.
Yönetmelik kuyumcuları "finansal olmayan belirli iş ve meslekler" (FOBİM) grubunda tanımlar (md. 3/1-m). Günlük işte en sık karşılaşacağınız üç yükümlülük şunlardır: müşteriyi tanımak (kimlik tespiti), şüpheli işlemleri MASAK'a bildirmek ve bu süreçlere ait belgeleri yasal süre boyunca saklamak. Aşağıdaki bölümler bu üç başlığı sırayla açıklıyor.
Kimlik tespiti ne zaman zorunlu?
Tedbirler Yönetmeliği'nin 5. maddesine göre kimlik tespiti ya tutara bağlı olarak ya da tutara bakılmaksızın gerekir. Kuyumcu tezgâhında en sık karşılaşılan eşik, tek işlemde veya birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamında 370.000 TL ve üzeridir. Eşik 7 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete ile güncellendi (önceki eşik 185.000 TL, 2023). İnternette farklı rakamlara rastlayabilirsiniz: eşik 20.000 TL'den 75.000 TL'ye (2021), 85.000 TL'ye (2022), 2023'te 185.000 TL'ye, 7 Ekim 2026'da 370.000 TL'ye yükseldi. Yönetmeliğin güncel metninde (7 Ekim 2026 Resmî Gazete değişikliği) geçerli tutar 370.000 TL'dir; başka bir rakam görürseniz Resmî Gazete'de yayımlanmış bir değişiklik olup olmadığını kontrol edin.
İki ayrıntı önemlidir. Birincisi, kural "ve üzeri" der; tam 370.000 TL'lik işlem de kapsamdadır. İkincisi, kimlik tespiti işlemden önce tamamlanır. Önce satışı yapıp kimliği sonra istemek bu kurala uymaz. Yönetmelikte elektronik transferler için ayrıca 15.000 TL'lik bir tutar yer alır; bu tutarın sizin işletmenizdeki işlemlere nasıl uygulanacağını mali müşavirinizle netleştirin.
Bağlantılı işlemlere bir örnek (tutarlar örnektir): Bir müşteri düğün alışverişi için önce 200.000 TL'lik bilezik alıyor, birkaç gün sonra aynı alışverişin parçası olarak 180.000 TL'lik takı almak için geri geliyor. İşlemler tek tek eşiğin altında kalsa da toplamı 380.000 TL'dir. Kimliği en geç ikinci işlemden önce tespit etmelisiniz. Aynı kural bozdurmada da geçerlidir: Aynı gün içinde üç ayrı seferde 125.000 TL'lik altın bozdurmak isteyen bir müşterinin işlemlerinin toplamı 375.000 TL eder. Hangi işlemlerin bağlantılı sayılacağında tereddüt ederseniz toplamı esas alıp kimliği baştan almak en güvenli yoldur.
| Durum | Tutar ölçütü |
|---|---|
| Tek işlem | 370.000 TL ve üzeri |
| Birbiriyle bağlantılı işlemler | Toplamı 370.000 TL ve üzeri |
| Elektronik transferler | 15.000 TL ve üzeri |
| Sürekli iş ilişkisi | Tutar gözetilmez |
| Şüpheli işlem halinde | Tutar gözetilmez |
| Önceki kimlik bilgilerinden şüphe edildiğinde | Tutar gözetilmez |
36.000, 30.000 ve 370.000 TL: hangi rakam neyi belirler?
Kuyumcu tezgâhında üç rakam sık sık birbirine karışır. Üçü de farklı mevzuattan gelir ve farklı bir soruya cevap verir: fatura düzenlenecek mi, bedel bankadan mı alınacak, müşterinin kimliği tespit edilecek mi? Her biri ayrı bir yükümlülüktür; örneğin bedelin bankadan ödenmesi fatura düzenleme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. 30.000 TL kuralı 18.10.2024'ten beri tüketicinin kuyumcudan yaptığı alımları da kapsar ve uyulmazsa alıcıya ve satıcıya ayrı ayrı ceza kesilir.
Satış örneği (tutarlar örnektir): 400.000 TL'lik bir takı setinin nihai tüketiciye satışında üç kural birden devreye girer. Satış 36.000 TL'yi aştığı için fatura düzenlenir, bedel 30.000 TL'yi aştığı için banka, ödeme kuruluşu veya PTT kanalıyla tahsil edilir, tutar 370.000 TL'nin üzerinde olduğu için müşterinin kimliği satıştan önce tespit edilir. Müşterinin parayı banka şubesinden sizin hesabınıza açıklamalı olarak yatırması kurala uygundur; nakdi alıp sonra kendi hesabınıza yatırmanız ise uyum sayılmaz. Fatura tarafının ayrıntıları için kuyumcu fatura kesme sınırı rehberimize bakabilirsiniz.
Alış örneği (tutarlar örnektir): Bir müşteri size 390.000 TL'lik hurda altın bozduruyor. Tutar 370.000 TL'yi aştığı için kimliği işlemden önce tespit edilir. Belge tarafında ise satış faturası değil gider pusulası düzenlenir: gider pusulası malın tesliminden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir, bedel bu süre içinde banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla ödenirse gerekli bilgileri taşıyan dekont VUK 234 gereği gider pusulası yerine geçer. Ayrıntılar hurda altın gider pusulası rehberimizde.
| Rakam | Neyi belirler? | Dayanak |
|---|---|---|
| 36.000 TL | Nihai tüketiciye yapılan kuyum satışında (işlenmiş kıymetli maden ve taş ile bunlardan yapılmış eşya) bedel bu tutarı geçerse fatura düzenlemek zorunludur; genel tutar olan 12.000 TL'nin 3 katıdır. Daha düşük tutarda müşteri isterse fatura verilir. | 514 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, VUK 232 |
| 30.000 TL | Bu tutarı aşan tahsilat ve ödemeler banka, ödeme kuruluşu veya PTT kanalıyla yapılır ve belgelenir. Aynı gün aynı kişiyle yapılan işlemler toplanır. | 459 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği |
| 370.000 TL | Tek işlemde veya bağlantılı işlemlerin toplamında bu tutar ve üzerinde, işlemden önce kimlik tespiti zorunludur. | Tedbirler Yönetmeliği md. 5 |
Kimlik tespitinde neleri kaydetmelisiniz?
Hangi kimlik bilgilerinin alınacağı ve hangi belgelerin kabul edileceği Tedbirler Yönetmeliği'nde ayrıntılı biçimde düzenlenir; yabancı uyruklu müşteriler dahil belge listesini yönetmelik metninden ya da mali müşavirinizden teyit edin. Pratikte işe yarayan ölçüt şudur: Bir denetimde kimliği işlemden önce tespit ettiğinizi ve kaydı ilgili işlemle eşleştirebildiğinizi gösterebilmelisiniz.
Bu nedenle her kayıtta şunları bir arada tutmanızı öneririz: işlemin tarihi ve saati, tutarı, ürünün cinsi, gramı ve ayarı, ödeme şekli; müşterinin kimlik bilgileri ve kimlik belgesinin okunaklı görüntüsü; müşteri başkası adına işlem yapıyorsa bunun notu; kaydı alan personelin adı. Kayıtları müşteri bazında toplamak, aynı kişinin önceki işlemlerini görmenizi ve bağlantılı işlemleri fark etmenizi kolaylaştırır. Bu akışı dijital olarak kurmak için kuyumcu müşteri tanıma sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık karşılaşılan bir karışıklığı da giderelim: Nihai tüketici TCKN'sini vermiyorsa e-Arşiv faturada bu alana 11111111111 yazılabilir; mevzuatta bu kullanım için belirli bir tutar sınırı öngörülmemiştir. Ancak bu yalnızca fatura tarafını ilgilendirir; 370.000 TL ve üzerindeki işlemlerde MASAK kimlik tespiti yükümlülüğünüz ayrıca devam eder. Fatura alanlarının ayrıntısını altın faturası rehberimizde bulabilirsiniz.
Şüpheli işlem bildirimi ne zaman ve nasıl yapılır?
Şüpheli işlem bildiriminde (ŞİB) tutar eşiği yoktur; şüphe uyandıran işlem, tutarı ne olursa olsun bildirilir. Bildirim, şüphenin oluştuğu tarihten itibaren en geç 10 iş günü içinde yapılır. Bu süre bir üst sınırdır; şüphe netleştiğinde beklemeden bildirmek en güvenli yoldur. Şüpheli işlem halinde müşterinin kimliğini de tutara bakmadan tespit etmeniz gerekir.
Kuyumcular bildirimi MASAK'ın kuyumculara özel Şüpheli İşlem Bildirim Rehberi Sürüm 2.0'a göre yapar. Rehber 16.06.2025 tarihlidir ve bu tarihten sonra yapılan bildirimler yalnızca bu rehbere göre gönderilir; eski sürüme göre hazırlanmış şablonları kullanmayın. İşlemin ertelenmesini talep ettiğiniz bildirimlerde erteleme, bildirim tarihinden itibaren 7 iş gününü geçemez. Rehberi, tezgâhta çalışan personelinizle birlikte okumanızı öneririz.
En kritik kural gizliliktir: Bildirimde bulunduğunuz, bildirimin konusu olan müşteri dahil hiç kimseye açıklanamaz. Müşteriye bildirimde bulunduğunuzu söylemek bu kurala aykırıdır. Şüphe notlarınızı tezgâhta konuşmak yerine işletmede bu işten sorumlu tuttuğunuz kişiye iletin.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tutar | Eşik yok; tutar gözetilmeksizin bildirilir | Tedbirler Yönetmeliği md. 27-28 |
| Süre | Şüphenin oluştuğu tarihten itibaren en geç 10 iş günü | Tedbirler Yönetmeliği md. 27-28 |
| Biçim | Kuyumcu ŞİB Rehberi Sürüm 2.0 (16.06.2025) | MASAK |
| Erteleme talebi | Erteleme, bildirim tarihinden itibaren 7 iş gününü geçemez | Kuyumcu ŞİB Rehberi Sürüm 2.0 |
| Gizlilik | Müşteri dahil hiç kimseye açıklanamaz | 5549 sayılı Kanun md. 4/2 |
MASAK belgeleri kaç yıl saklanır?
Saklama konusunda farklı kanunlardan gelen üç süre vardır. MASAK mevzuatına göre (5549 sayılı Kanun md. 8, Tedbirler Yönetmeliği md. 46) yükümlülüklerle ilgili belgeler düzenleme tarihinden, kimlik tespitine ilişkin belgeler ise son işlem tarihinden itibaren 8 yıl saklanır. Vergi Usul Kanunu 5 yılı, Türk Ticaret Kanunu ise ticari defter ve belgeler için 10 yılı öngörür.
Örnek: Kimliğini 2026'da tespit ettiğiniz bir müşteri son kez 2030'da alışveriş yaptıysa, kimlik belgelerinin 8 yıllık süresi 2030'daki son işlemden başlar ve 2038'e kadar sürer. Bu yüzden müşteri dosyasını işlem yılına göre değil, son işlem tarihine göre arşivlemek daha doğrudur. Tüm kayıtları 10 yıl saklamak kanun hükmü değildir; ancak üç süreyi birden karşılayan güvenli bir tercih olarak öneririz.
| Belge türü | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Kimlik tespiti belgeleri | Son işlem tarihinden itibaren 8 yıl | 5549 sayılı Kanun md. 8, Tedbirler Yönetmeliği md. 46 |
| MASAK yükümlülükleriyle ilgili diğer belgeler | Düzenleme tarihinden itibaren 8 yıl | 5549 sayılı Kanun md. 8, Tedbirler Yönetmeliği md. 46 |
| Vergi yönünden defter ve belgeler | İlgili yılı izleyen takvim yılından başlayarak 5 yıl | VUK md. 253 |
| Ticari defter ve belgeler | 10 yıl | TTK md. 82 |
MASAK cezaları 2026'da ne kadar?
Kanunda yazan baz ceza tutarları her yıl yeniden değerlenir; bu yüzden kanun metnindeki rakamlar güncel ceza değildir. MASAK'ın 2026 için yayımladığı tabloda, kuyumcuların da içinde bulunduğu FOBİM grubu için tutarlar aşağıdaki gibidir. Yıllık üst limit 37.927.145 TL'dir.
Tablodaki iki ihlal türü doğrudan tezgâhtaki rutinle ilgilidir: Kimliği tespit edilmeden yapılan işlem müşterinin tanınması, süresinde yapılmayan bildirim ise şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğüyle ilgilidir. MASAK tablosunda devamlı bilgi verme ihlali için de 284.449 TL yer alır; bu yükümlülüğün işletmenize uygulanıp uygulanmadığını mali müşavirinizle teyit edin. Tutarlar bir yılda yaklaşık dörtte bir oranında arttı; eski tarihli yazılardaki ceza rakamlarına güvenmeyin.
| İhlal türü | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Müşterinin tanınması ihlali | 226.671 TL | 284.449 TL |
| Şüpheli işlem bildirimi ihlali | 377.783 TL | 474.079 TL |
| Yıllık üst limit | 30.223.241 TL | 37.927.145 TL |
Yazılım bu yükümlülüklerde nasıl yardımcı olur?
Yazılım yükümlülüğü sizin yerinize yerine getirmez, ama unutulan adımları azaltır. LentraSoft kuyumcu programı, işlem tutarı MASAK'ın 370.000 TL eşiğine ulaştığında ekranda uyarı verir. Müşteriler beş seviyeli bir risk değerlendirmesiyle sınıflandırılır; böylece hangi müşteriye daha dikkatli bakmanız gerektiğini kolayca görürsünüz.
Kimlik formu QR kodla açılır ve müşteri bilgileri kâğıda gerek kalmadan kaydedilir. İmzalı formlar dijital arşivde saklanır ve gerektiğinde PDF olarak alınabilir; kimlik tespiti kayıtlarını ayrıca rapor olarak da görebilirsiniz. Eksik kimlik kayıtları için WhatsApp üzerinden hatırlatma gönderilebilir, veriler her gün otomatik olarak yedeklenir.
Programın yapmadıklarını da açıkça belirtelim: Kimlik belgesinin resmî kayıtlardan doğrulanması ve yaptırım listesi taraması programın içinde hazır gelmez; bunlar için ayrı bir servis bağlanması gerekir. Şüpheli işlem bildiriminin kararı ve gönderimi de sizde kalır. Program risk seviyesini gösterir, bildirimi siz yaparsınız.
Tezgâh için günlük MASAK kontrol listesi
- Güne başlarken eksik kalan kimlik tespiti kayıtlarını kontrol edin ve tamamlayın.
- 370.000 TL ve üzeri her işlemde müşterinin kimliğini işlemden önce tespit edin.
- Aynı müşterinin önceki alım ve satışlarına bakın; bağlantılı işlemlerin toplamını hesaba katın.
- Kimlik belgesinin görüntüsünü ve formu ilgili işlem kaydıyla eşleştirin.
- Şüphe uyandıran işlemleri gün içinde not alın ve sorumlu kişiye iletin; 10 iş günlük bildirim süresini takvime yazın.
- Bildirim konusunu müşteriyle ya da ilgisi olmayan personelle konuşmayın.
- Gün sonunda kayıtların ve yedeğin eksiksiz alındığını kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Kuyumcuda kimlik tespiti 2026'da kaç TL'den başlar?
Tek işlemde veya birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamında 370.000 TL ve üzeri tutarlarda kimlik tespiti zorunludur. Bu eşik 7 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete değişikliğiyle geçerlidir. Sürekli iş ilişkisinde, şüpheli işlemde ve önceki bilgilerden şüphe edildiğinde tutara bakılmaz. Kimlik, işlemden önce tespit edilir.
Müşteri alışverişi bölerek eşiğin altında kalırsa kimlik almam gerekir mi?
Yönetmelik, birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamına bakar. Parçaların toplamı 370.000 TL veya üzerindeyse kimlik tespiti gerekir; bu kural müşteriden altın aldığınız işlemler için de geçerlidir. Tutarın bilerek bölündüğünü düşünüyorsanız şüpheli işlem bildirimini de değerlendirin.
Şüpheli işlem bildirimi kaç gün içinde yapılır?
Şüphenin oluştuğu tarihten itibaren en geç 10 iş günü içinde yapılır. Kuyumcular bildirimi MASAK'ın Kuyumcu ŞİB Rehberi Sürüm 2.0'a göre yapar ve bildirimde bulunduğunu müşteri dahil kimseye açıklayamaz.
e-Arşiv faturaya 11111111111 yazarsam kimlik almam gerekir mi?
Tutar 370.000 TL ve üzerindeyse evet. Faturada TCKN yerine 11111111111 yazılabilmesi yalnızca fatura tarafını ilgilendirir; MASAK kimlik tespiti yükümlülüğü ayrıca devam eder.
MASAK kayıtlarını kaç yıl saklamalıyım?
Kimlik tespiti belgeleri son işlem tarihinden, diğer yükümlülük belgeleri düzenleme tarihinden itibaren 8 yıl saklanır. VUK 5 yıl, TTK 10 yıl öngördüğü için tüm kayıtları 10 yıl saklamak güvenli bir tercihtir.
Kuyumculara MASAK cezası ne kadar?
2026 tutarları müşterinin tanınması ihlali için 284.449 TL, şüpheli işlem bildirimi ihlali için 474.079 TL'dir. Yıllık üst limit 37.927.145 TL'dir. Tutarlar her yıl yeniden değerlenir.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi işletmenize özel durumlar için mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Tedbirler Yönetmeliği (md. 4, 5, 27-28, 46)
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
- MASAK Kuyumcular Şüpheli İşlem Bildirim Rehberi Sürüm 2.0
- MASAK 2026 idari para cezası tablosu
- MASAK Yaptırımlar
- Vergi Usul Kanunu (md. 232, 253)
- Türk Ticaret Kanunu (md. 82)
- 514 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (Resmî Gazete)
- 459 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği
- GİB e-Arşiv Fatura Düzenleme Kılavuzu
Bilgiler en son 28.09.2026 tarihinde resmi kaynaklardan kontrol edildi.
Kimlik tespitini kâğıttan kurtarın
370.000 TL uyarısı, QR kodlu kimlik formu, beş seviyeli risk değerlendirmesi ve imzalı form arşivi tek programda. Kendi işletmenizin akışı üzerinden birlikte inceleyelim.
