Kuyumcu İşçilik Faturası: İşçilik Faturada Ayrı Satır mı Olur?
Kuyumcu işçilik faturası: Özel matrahta KDV satış bedeli eksi has bedel üzerinden alınır; imalat ve fason işçilik ücreti ise ayrıca KDV'ye tabidir.
LentraSoft Ürün ve Süreç Ekibi · Uygulamalı rehber
Bu rehber neyi çözüyor?
Kuyumcuda en çok tartışılan fatura sorularından biri işçiliğin nasıl gösterileceği: "KDV sadece işçilikten alınır" denir, işçiliğin faturada ayrı satır olarak yazılıp yazılmayacağı sorulur. Bu rehberde hazır ürün satışında KDV'nin gerçekte hangi tutar üzerinden hesaplandığını, OZELMATRAH tipli faturada bunun nasıl göründüğünü ve külçe ya da hurdadan imalatta, fason işlerde işçilik ücretinin neden ayrıca KDV'ye tabi olduğunu örnek hesaplarla anlatıyoruz.
İçindekiler
Kısa cevap: İşçilik faturada ayrı satır mı olur?
Ziynet eşyası ya da sikke altın satarken KDV, "işçilik" diye yazdığınız tutar üzerinden değil, satış bedelinden has bedeli düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır. Bu kuralın dayanağı KDV Kanunu'nun 23/e maddesi ve KDV Genel Uygulama Tebliği'nin III/A-4.2.1 bölümüdür. Faturada bu hesap, OZELMATRAH fatura tipiyle ve 805 koduyla gösterilir.
Bu hükümler matrahın nasıl bulunacağını anlatır; faturadaki satırların nasıl bölüneceğini değil, KDV'nin hangi tutar üzerinden hesaplanacağını belirler. Bu yüzden asıl soru "işçiliği ayrı satıra yazmalı mıyım?" değil, "KDV doğru tutar üzerinden hesaplandı mı?" sorusudur. Satırların görünümü kullandığınız fatura ekranına ve entegratöre göre değişir; gösterim şeklini mali müşavirinizle birlikte belirleyin.
Ürün satmıyor, yalnızca emeğinizin karşılığını alıyorsanız durum değişir. Külçeden ya da hurda altından imalat yapanların, yaptıkları iş karşılığında aldıkları işçilik ücretleri ayrıca KDV'ye tabidir. Bu durumda işçilik, faturanın konusudur.
Tezgâhtaki işçilik ile KDV matrahı aynı şey mi?
Tezgâhta "işçilik", ürünün has değerinin üstüne eklenen kısmı anlatır. Çoğu zaman gram başına bir TL tutarı ya da has değerine eklenen bir milyem farkı olarak konuşulur. Bu tutarın içinde atölyeye ödenen imalat bedelinin yanında sizin masraflarınız ve kârınız da vardır. Yani tezgâhtaki işçilik ticari bir kavramdır; vergideki karşılığı ise yasal bir hesaptır.
Yasal formül şudur: KDV matrahı = satış bedeli − has bedel. Has bedel, Borsa İstanbul'da işlem yapılan son resmî işgününde külçe altın için oluşan kapanış fiyatı esas alınarak ve satılan ürünün ayarı dikkate alınarak bulunur. Ağırlıklı ortalama fiyat esas alınmaz. Borsada işlem olmayan günlerde de işlem yapılan en son resmî işgününün kapanış fiyatı kullanılır.
Bu nedenle "KDV sadece işçilikten alınır" demek eksik bir ifadedir. Etikette yazan işçilik ile yasal matrah her zaman aynı çıkmaz: Fiyatlamada kullandığınız has fiyatı borsa kapanış fiyatından farklıysa ya da satışta ayrıca kâr eklediyseniz, aradaki fark da hesaba girer. KDV'yi yalnızca etiketteki işçilik üzerinden hesaplarsanız vergiyi eksik ya da fazla hesaplamış olabilirsiniz.
Kural, kendi atölyenizde ürettiğiniz ürünlerle sınırlı değildir. Fason olarak ürettirdiğiniz ya da hazır satın alıp olduğu gibi sattığınız ziynet eşyası ve sikke altınlarda da matrah aynı yöntemle bulunur. Gümüşten yapılmış eşya ve sikke gümüşte de satış bedelinden külçe gümüş bedeli düşülür.
Özel matrahlı faturada işçilik nasıl görünür?
GİB'in UBL-TR Kod Listelerine göre altından yapılmış ya da altın içeren ziynet eşyası ile sikke altın teslimleri 805 koduyla gösterilir ve bu faturalar OZELMATRAH fatura tipiyle düzenlenir. Gümüşte kod 808'dir. Külçe altın teslimi ise KDV'den istisnadır ve istisna kodu 230'dur. Kod listesinin 1.43 sürümü 14.09.2026'da devreye girdi.
Faturanın görünümü kullandığınız ekrana göre değişebilir: Bazı ekranlarda satış bedeli tek satırda, özel matrah tutarı ayrı bir alanda gösterilir; bazılarında altın bedeli ile kalan tutar iki ayrı satırda yer alır. Hangi görünümü kullanırsanız kullanın üç şey değişmez: fatura tipi OZELMATRAH, kod 805 ve satış bedeli ile has bedel arasındaki farka uygulanan %20 KDV. Faturanın bütün alanları için altın faturası nasıl kesilir rehberimize bakabilirsiniz.
Belge türü de önemlidir. 2026'da basit usul ve işletme hesabı esasındakiler dışındaki mükellefler faturalarını tutarına bakmadan elektronik olarak düzenler: Satıcı ve alıcının ikisi de e-Fatura kullanıcısıysa belge e-Fatura, değilse e-Arşiv olur. Fatura, teslimden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir. Hangi satışta faturanın zorunlu olduğunu kuyumcu fatura kesme sınırı rehberinde anlattık.
| İşlem | KDV matrahı | Faturada gösterim |
|---|---|---|
| Ziynet eşyası veya sikke altın satışı (kendi imalatınız, fason ya da hazır alınmış) | Satış bedeli − has bedel | OZELMATRAH tipi, kod 805, %20 KDV |
| Gümüş eşya veya sikke gümüş satışı | Satış bedeli − külçe gümüş bedeli | OZELMATRAH tipi, kod 808, %20 KDV |
| Külçe altın satışı | KDV'den istisna | İstisna kodu 230 |
| Külçeden veya hurdadan imalat karşılığı alınan işçilik ücreti | Alınan ücret | Ücret üzerinden ayrıca KDV |
Külçe ya da hurdadan imalatta işçilik ücretine KDV uygulanır mı?
KDV Genel Uygulama Tebliği, özel matrah kuralını anlattıktan sonra ayrı bir durumu da belirtir: Külçe altından, hurda altın dahil, altın ürün imal edenler yaptıkları işler karşılığında aldıkları ücretler üzerinden ayrıca KDV hesaplar. Yani altını satmıyor, yalnızca işliyorsanız emeğinizin karşılığı olan ücret üzerinden KDV hesaplanır.
Bu durum kuyumcuda en çok iki şekilde karşınıza çıkar. Birincisi fason imalattır: Atölye, başka bir kuyumcunun verdiği altından ürün yapar ve işçilik ücreti için fatura keser. Ürünü ürettiren kuyumcu ise bu ürünü tüketiciye satarken özel matrah uygular. Aynı ürün için iki ayrı fatura oluşur: atölyenin ücret faturası ve kuyumcunun özel matrahlı satış faturası.
İkincisi, müşterinin kendi altınından yeni ürün yapılmasıdır. Müşterinin eski bileziği eritilip yeni model yapılıyor ve altın müşteride kalıyorsa, aldığınız ücret imalat işçiliği niteliğindedir. Müşterinin eski altınını satın alıp karşılığında ona yeni ürün satıyorsanız ise ortada iki ayrı işlem vardır: Alış için gider pusulası, satış için özel matrahlı fatura. Alışın bedelini 7 gün içinde bankadan öderseniz, gerekli bilgileri içeren banka dekontu gider pusulası yerine geçer. Alış tarafını hurda altın alışında gider pusulası rehberinde ayrıntılı anlattık.
İşlemi nasıl kurgulayacağınızı, işçiliğin TL yerine altınla ödendiği durumlarda faturaya yazılacak TL karşılığını ve tamir gibi hizmetlerde uygulanacak fatura sınırını mali müşavirinizle netleştirin.
Örnek hesap: Aynı bilezikte üç farklı KDV
Aşağıdaki rakamlar örnektir ve gerçek fiyatları yansıtmaz. Bir kuyumcu 22 ayar bir bileziği tüketiciye KDV hariç 50.000 TL'ye satıyor. Bileziğin içindeki altının, son resmî işgünündeki borsa kapanış fiyatı ve 22 ayar dikkate alınarak bulunan has bedeli 42.000 TL. Kuyumcu tezgâhta müşteriyle "işçilik 5.000 TL" diye anlaşmış.
Doğru hesapta matrah 50.000 − 42.000 = 8.000 TL, KDV 8.000 × %20 = 1.600 TL, müşterinin ödeyeceği tutar 51.600 TL'dir. Tabloda sık yapılan iki yanlış hesapla farkı görebilirsiniz.
Fason örneği: Atölye, kuyumcunun verdiği hurda altından bilezik yapıyor ve KDV hariç 6.000 TL işçilik ücreti istiyor (örnek). Atölyenin faturasında matrah 6.000 TL, KDV 6.000 × %20 = 1.200 TL, toplam 7.200 TL olur. Kuyumcu bu bileziği tüketiciye sattığında satış faturasını yukarıdaki gibi özel matrahla düzenler.
Bu satış 36.000 TL'yi aştığı için fatura düzenlemek zorunludur. Tutar 30.000 TL'nin de üzerinde olduğundan ödemenin banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla alınması gerekir; 18.10.2024'ten beri bu kural tüketicinin kuyumcudan yaptığı alımları da kapsar ve uyulmazsa alıcıya ve satıcıya ayrı ayrı ceza kesilir.
Tezgâhta çoğu zaman KDV dahil tek fiyat konuşulur. KDV dahil fiyattan geriye doğru hesabı nasıl yapacağınızı ve has bedelinde hangi ayar değerini kullanacağınızı mali müşavirinizle netleştirin.
| Hesap | Matrah | KDV (%20) | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Doğru: satış bedeli − has bedel (805) | 8.000 TL | 1.600 TL | Yasal hesap |
| Yanlış: yalnızca etiketteki işçilik | 5.000 TL | 1.000 TL | 600 TL eksik KDV |
| Yanlış: satış bedelinin tamamı | 50.000 TL | 10.000 TL | Müşteriye 8.400 TL fazla KDV yansır |
Kuyumcuların işçilikte sık yaptığı hatalar nelerdir?
Bu hataların çoğu, tezgâhtaki işçiliğin vergideki matrahla karıştırılmasından doğar. Tabloda her hatanın nedenini ve doğrusunu bulabilirsiniz.
İşçilik hesabındaki bir hata vergi farkı doğurur; belgenin kendisindeki eksikler ise ayrıca cezaya konu olur. Fatura hiç düzenlenmezse, e-belge olması gerekirken kâğıt düzenlenirse ya da 7 gün içinde düzenlenmediği için hiç düzenlenmemiş sayılırsa VUK 353/1'e göre belgeye yazılması gereken tutarın %10'u oranında ceza kesilir; bu ceza, takvim yılındaki ilk tespitte her belge için 17.000 TL'den az olamaz.
| Hata | Neden sorun? | Doğrusu |
|---|---|---|
| KDV'yi yalnızca etiketteki işçilik üzerinden hesaplamak | Yasal matrah satış bedeli − has bedeldir; kâr ve fiyat farkları da matraha girer | Matrahı satış bedelinden has bedeli düşerek bulun |
| Has bedelini kendi alış maliyetinizle hesaplamak | Tebliğ, son resmî işgünündeki borsa kapanış fiyatını ve ürünün ayarını esas alır | Has bedelini bu fiyat ve ayarla hesaplayın |
| Özel matrahlı satışı normal faturayla kesip tüm bedele %20 uygulamak | Has bedele de vergi hesaplanır, müşteriye fazla KDV yansır | OZELMATRAH tipini ve 805 kodunu kullanın |
| Kendi ürettiğiniz ürünün satışında işçiliğe ayrıca KDV eklemek | Tebliğ, bizzat imal edilen ürünün satışında da matrahı satış bedeli − has bedel olarak tanımlar; işçilik bu farkın içindedir | Satışta yalnızca özel matrah üzerinden KDV hesaplayın |
| Fason veya müşteri altınıyla yapılan işte ücrete KDV uygulamamak | İmalat karşılığı alınan işçilik ücretleri ayrıca KDV'ye tabidir | Ücret için KDV'li fatura düzenleyin |
| Gümüş üründe 805 kodunu, külçe altında özel matrahı kullanmak | Gümüşün kodu 808'dir; külçe altın KDV'den istisnadır | Gümüşte 808, külçe altında istisna kodu 230 |
Altın ve işçilik satırlarını faturaya otomatik yansıtmak
Her satışta altın ve işçilik tutarlarını ayırıp doğru kod ve fatura tipiyle faturaya işlemek, elle yapıldığında hem zaman alır hem hata riskini artırır. LentraSoft'un kuyumcu fatura programı, altın satışlarında altın bedelini ve işçiliği faturada ayrı satırlarda gösterir. ICE Teknoloji ile kesilen faturalarda 805 kodunu ve OZELMATRAH fatura tipini kendisi seçer; Paraşüt'te KDV'siz satırlara varsayılan olarak 805 kodunu uygular. Hesapta kullanılan ayar değerleri işletmenize göre düzenlenebilir.
Havaleyle gelen ödemelerde süreç kendiliğinden işler: LentraSoft 30+ bankanın hesap hareketleriyle çalışır, gelen havaleyi müşteriyle eşleştirir, alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını entegratör üzerinden sorgular ve e-Arşiv ya da e-Fatura'yı hazırlar. Ayrıntılar için banka hareketlerinden otomatik fatura rehberine bakabilirsiniz. Programda kullanılan has fiyatını ve ayar değerlerini, devreye almadan önce bu yazıda anlatılan esaslara göre mali müşavirinizle birlikte kontrol etmenizi öneririz.
İşçilik faturası kontrol listesi
- Ziynet eşyası ve sikke altın satışında KDV'yi satış bedeli − has bedel üzerinden hesaplayın.
- Has bedelini son resmî işgünündeki Borsa İstanbul külçe altın kapanış fiyatı ve ürünün ayarıyla bulun.
- Faturayı OZELMATRAH tipiyle ve 805 koduyla düzenleyin; gümüşte 808 kodunu kullanın.
- Kendi ürettiğiniz ürünün satışında işçiliğe ayrıca KDV eklemeyin.
- Fason işlerde ve müşterinin altınıyla yaptığınız imalatta işçilik ücreti için KDV'li fatura düzenleyin.
- Müşteriden altın satın alıyorsanız alış için gider pusulası düzenleyin; bedeli 7 gün içinde bankadan ödediyseniz dekont da gider pusulası yerine geçer.
- Faturayı teslimden itibaren en geç 7 gün içinde düzenleyin.
Sık sorulan sorular
Kuyumcu faturasında işçilik ayrı yazılır mı?
KDV Kanunu 23/e ve KDV Genel Uygulama Tebliği, KDV'nin hangi tutar üzerinden hesaplanacağını belirler. Önemli olan KDV'nin satış bedelinden has bedeli düşülerek bulunan tutar üzerinden hesaplanması ve faturanın OZELMATRAH tipiyle, 805 koduyla düzenlenmesidir. Satırların görünümü fatura ekranına göre değişir; gösterim şeklini mali müşavirinizle birlikte belirleyin.
Altın satışında KDV sadece işçilikten mi alınır?
Hayır. Yasal matrah satış bedeli − has bedeldir. Has bedel, Borsa İstanbul'da son resmî işgünündeki külçe altın kapanış fiyatı ve ürünün ayarıyla bulunur. Tezgâhtaki işçilik ile bu fark her zaman aynı çıkmaz; kâr ve fiyat farkları da matraha girer.
Kuyumcu işçilik KDV oranı yüzde kaç?
Genel KDV oranı 10.07.2023'ten beri %20'dir ve özel matraha bu oran uygulanır. Bu yazıdaki imalat işçiliği örneklerinde de %20 kullanılmıştır; işinize özgü bir durum varsa oranı mali müşavirinizle teyit edin.
Müşterinin getirdiği altından bilezik yaparsam nasıl fatura keserim?
Altın müşteride kalıyor ve siz yalnızca emeğinizin karşılığını alıyorsanız, bu ücret imalat işçiliği niteliğindedir ve ayrıca KDV'ye tabidir; faturayı ücret üzerinden düzenlersiniz. Müşterinin eski altınını satın alıp ona yeni ürün satıyorsanız alış için gider pusulası (bedeli 7 gün içinde bankadan ödediyseniz dekont), satış için özel matrahlı fatura gerekir.
Fason ürettirdiğim ürünü satarken özel matrah uygulanır mı?
Evet. KDV Genel Uygulama Tebliği, fason olarak imal ettirilen ziynet eşyası ile sikke altınların tesliminde de matrahı satış bedeli − has bedel olarak tanımlar. Atölyenin size kestiği işçilik faturası ise ayrı bir belgedir ve ücret üzerinden KDV içerir.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi işletmenize özel durumlar için mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (md. 17/4-g, 23/e), mevzuat.gov.tr
- KDV Genel Uygulama Tebliği (III/A-4.2.1 ve 4.2.2), mevzuat.gov.tr
- GİB UBL-TR Kılavuzları (UBL-TR Kod Listeleri v1.43)
- GİB e-Belge duyuruları
- Cumhurbaşkanı Kararı 7346 (KDV oranları), Resmî Gazete 07.07.2023
- 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, dipnotlu güncel metin (GİB)
- 459 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, güncel metin (mevzuat.gov.tr)
- Vergi Usul Kanunu (md. 231, 234, 353), mevzuat.gov.tr
- 514 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, Resmî Gazete 04.01.2020
Bilgiler en son 28.09.2026 tarihinde resmi kaynaklardan kontrol edildi.
Altın ve işçilik satırları faturaya kendiliğinden düşsün
LentraSoft, altın satışlarında altın bedelini ve işçiliği ayrı satırlarda gösterir, 805 kodunu uygular ve gelen havaleden e-Arşiv veya e-Fatura'yı Paraşüt ya da ICE Teknoloji üzerinden hazırlar. Kendi işletmenizde nasıl çalıştığını görmek için demo isteyin.
