İçeriğe geç
LentraSoft
Kuyumculukta Dijitalleşme

Pırlanta ve Değerli Taş Satışında KDV: Kuyumcu Ne Bilmeli?

Pırlanta ve değerli taşta KDV istisnası 2014'ten beri yalnızca borsa işlemlerinde. Tezgâh satışı, pırlantalı altın yüzük hesabı ve fatura.

Ayrı küçük tepsilerde pırlanta, zümrüt ve safir yanında altın yüzük, kayıt defteri ve hesap makinesi

Bu rehber neyi çözüyor?

Pırlanta satışında KDV, 2014'te değişen kural nedeniyle sık karıştırılan konulardan biri: değişiklikten önceki düzenlemeye dayanan bir bilgi, tezgâhta yanlış hesaba yol açabilir. Bu rehberde bugünkü kuralı, istisnanın hangi işlemlerde kaldığını, pırlantalı altın yüzükte KDV'nin hangi tutar üzerinden hesaplandığını ve faturada nelere dikkat etmeniz gerektiğini resmî metinlere dayanarak, örnek tutarlarla anlatıyoruz.

İçindekiler

Pırlanta satışında KDV var mı?

Kısa cevap: Evet. Tezgâhta tüketiciye yaptığınız pırlanta, elmas ve diğer kıymetli taş satışları genel hükümlere göre KDV'ye tabidir. Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17/4-g maddesi 6552 sayılı Kanunla değişti ve 11.09.2014'ten bu yana kıymetli taşlardaki istisna yalnızca Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasası ile ilgili belirli işlemleri kapsıyor.

İstisnanın kapsadığı üç işlem şunlardır: bu piyasada işlem görmek üzere yapılan ithalat, borsaya teslim ve borsa üyeleri arasında el değiştirme. Bunların dışında kalan teslimler, yani vitrindeki pırlantalı yüzüğün müşteriye satışı, montürsüz bir taşın satışı ya da borsa dışında başka bir kuyumcuya taş satılması, genel hükümlere göre KDV'ye tabidir. Genel KDV oranı 10.07.2023'ten beri %20'dir; bu rehberdeki örneklerde de %20 kullanıyoruz.

Aşağıdaki tablo, bir kuyumcunun karşılaşabileceği işlemleri ve her birinde KDV'nin nasıl ele alındığını özetliyor. Tabloda geçen 230 ve 805 kodları, GİB'in e-Fatura ve e-Arşiv için yayımladığı UBL-TR kod listesinde yer alır.

Pırlanta ve kıymetli taş işlemlerinde KDV durumu (2026)
İşlemKDV durumuFaturadaki kod
Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasasında işlem görmek üzere ithalatİstisna (KDVK 17/4-g)230 istisna kodu
Borsaya teslim ve borsa üyeleri arasında el değiştirmeİstisna (KDVK 17/4-g)230 istisna kodu
Montürsüz pırlanta veya taşın tüketiciye satışıGenel hükümlere göre KDV'ye tabiİstisna ve özel matrah kodu kullanılmaz
Borsa dışında başka bir kuyumcuya taş satışıGenel hükümlere göre KDV'ye tabiİstisna ve özel matrah kodu kullanılmaz
Pırlantalı altın yüzük, kolye veya küpenin satışıÖzel matrah: satış bedelinden has altın bedeli düşülür, taşın bedeli matrahta kalır805, OZELMATRAH fatura tipi

2014'te ne değişti, eski bilgiler neden yanıltıyor?

6552 sayılı Kanunla yapılan değişiklik, kıymetli taşlardaki istisnayı borsa işlemleriyle sınırladı. Bu nedenle 11.09.2014'ten önceki düzenlemeye dayanan bir makale, soru-cevap ya da özelge bugünkü tezgâh satışını yansıtmayabilir. Bir kaynağa güvenmeden önce tarihine ve dayandığı mevzuata bakın; bugün geçerli kural açık: borsa dışındaki pırlanta ve kıymetli taş teslimleri KDV'ye tabidir.

Karışıklığın ikinci kaynağı, KDV Genel Uygulama Tebliği'nde yer alan taş içeren eşya kuralıdır. Tebliğe göre istisna kapsamındaki taşları içeren eşyada matrah, teslim bedelinden taş bedeli düşülerek bulunur; bu durumda faturada taşın cinsi, adedi, kıratı ve bedeli ayrıca gösterilir. Bu kural yalnızca istisna kapsamındaki taşlar, yani borsa içindeki işlemler için öngörülmüştür. Müşteriye yaptığınız satışta taş istisna kapsamında olmadığı için bu kurala dayanarak taş bedelini matrahtan düşemezsiniz.

Eski kaynaklarda kontrol etmeniz gereken bir nokta daha var: oran. Genel KDV oranı 10.07.2023'te %20 oldu; hesap örneğinde farklı bir oran görürseniz yazının tarihini kontrol edin. Okuduğunuz bir bilginin işletmenizdeki satışa nasıl uygulanacağından emin olamadığınızda mali müşavirinizin görüşünü alın.

Pırlantalı altın yüzükte KDV nasıl hesaplanır?

Pırlantalı altın yüzük, kolye veya küpe, altın içeren ziynet eşyasıdır. KDV Kanunu'nun 23/e maddesine göre altından yapılmış veya altın içeren ziynet eşyası ile sikke altınların tesliminde matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan tutardır. Yasal formül "satış bedeli − has bedel" şeklindedir. Kanunda matrahtan düşülmesi öngörülen tutar külçe altın bedelidir; taş tezgâh satışında istisna kapsamında olmadığı için taşın bedeli düşülmez, işçilik ve kârla birlikte matrahta kalır.

Has bedel, KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre Borsa İstanbul'da işlem yapılan son resmî işgününde külçe altın için oluşan kapanış fiyatı esas alınarak ve ürünün ayarı uygulanarak bulunur. Esas alınan fiyat ağırlıklı ortalama değil, kapanış fiyatıdır; borsada işlem olmayan günlerde de işlem yapılan en son resmî işgününün kapanış fiyatı kullanılır. Taşlı üründe tartılan ağırlığın bir kısmı taştır; has bedeli bulurken taş ağırlığını altın gibi saymamaya dikkat edin ve taş ağırlığının nasıl tespit edilip belgeleneceğini mali müşavirinizle netleştirin.

Aşağıdaki örnekte tutarlar yalnızca anlatım içindir. 14 ayar pırlantalı bir yüzüğün KDV hariç satış bedeli 80.000 TL, yüzükteki altının has bedeli 30.000 TL, taşın bedeli 40.000 TL olsun. Doğru uygulamada matrah 50.000 TL, KDV 10.000 TL olur ve müşteri toplam 90.000 TL öder. Tablo, iki hatalı uygulamanın sonucu nasıl değiştirdiğini de gösteriyor. Özel matrahın faturaya nasıl yansıdığını altın faturası nasıl kesilir rehberimizde adım adım anlattık.

Gümüş içeren eşyada da aynı yöntem uygulanır: Borsa İstanbul'daki son resmî işgünü külçe gümüş kapanış fiyatı ve ürünün ayarı esas alınarak bulunan külçe gümüş bedeli düşülür; kod listesindeki karşılığı 808'dir. Platin gibi başka madenlerle yapılmış taşlı ürünlerin nasıl vergilendirileceğini ise mali müşavirinize sorun.

Pırlantalı 14 ayar altın yüzük: doğru ve hatalı KDV hesabı (tutarlar örnektir)
Hesap adımıDoğru uygulamaHatalı: taş bedelini de düşmekHatalı: özel matrahı uygulamamak
KDV hariç satış bedeli80.000 TL80.000 TL80.000 TL
Düşülen tutarHas altın bedeli: 30.000 TLHas altın ve taş: 70.000 TLHiçbir tutar düşülmez
KDV matrahı50.000 TL10.000 TL80.000 TL
KDV (%20)10.000 TL2.000 TL16.000 TL
SonuçKDVK 23/e formülü: satış bedeli eksi has bedelKDV 8.000 TL eksik hesaplanır; taş tezgâh satışında istisna değildirKDV 6.000 TL fazla hesaplanır; müşteriye gereksiz yüksek fiyat çıkar

Pırlantalı yüzük faturasında taş ayrı satırda gösterilmeli mi?

KDV Genel Uygulama Tebliği'ndeki taşın cinsini, adedini, kıratını ve bedelini faturada ayrıca gösterme kuralı, istisna kapsamındaki, yani borsa içindeki taşlar için öngörülmüştür; tezgâhta tüketiciye yapılan satışa uygulanmaz. Dolayısıyla bu kurala dayanarak pırlantalı yüzüğün faturasında taşı ve altını ayrı satırlara bölmeniz gerekmez. Ürün açıklamasına taş bilgisini yazıp yazmayacağınızı ve satır düzenini işletmenizin kayıt düzenine göre mali müşavirinizle birlikte belirleyin.

Faturanın tipi ve kodu ise ürünün içeriğine göre değişir. GİB'in UBL-TR kod listesinde 805 kodu "Altından Mamul veya Altın İçeren Ziynet Eşyaları ile Sikke Altınların Teslimi" için tanımlıdır ve bu faturalar OZELMATRAH fatura tipiyle düzenlenir. Pırlantalı altın yüzük altın içerdiği için bu tanıma girer. Montürsüz taş satışında özel matrah kodu kullanılmaz, KDV genel hükümlere göre hesaplanır. 230 istisna kodu ise kıymetli taşlarda yalnızca borsa içindeki istisnalı teslimler içindir; tezgâh satışında kullanılmaz.

2026'da eklenen bir kural da laboratuvar taşlarıyla ilgili. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik'te 24.06.2026'da yürürlüğe giren değişikliğe göre laboratuvarda üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taş ürünlerinde "sentetik", "laboratuvar üretimi", "yapay üretim" veya Bakanlıkça uygun görülen benzer bir ibare açıkça yazılmalıdır. İbarelerden biri yeterlidir; ancak ibare etiket, ürün sertifikası, fatura, internet sayfası, reklam ve tanıtım malzemesinin hepsinde yer almalıdır. Bu ürünler vitrinde ve internette doğal taşlardan ayrı sunulur.

Pırlanta satışında fatura ne zaman zorunlu?

514 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği kıymetli taşları elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve inci olarak sayar. Kuyumcunun işlenmiş kıymetli maden ve taşlar ile bunlardan yapılmış eşya satışlarında fatura düzenleme tutarı genel tutarın 3 katıdır; 2026 için bu tutar 36.000 TL'dir. Tüketiciye yapılan pırlanta satışında bedel 36.000 TL'yi geçerse fatura zorunludur; daha düşük tutarlarda müşteri isterse fatura verilir. Alıcı başka bir kuyumcu gibi bir tüccarsa tutara bakılmaz. Ayrıntılar için kuyumcu fatura kesme sınırı rehberimize bakabilirsiniz.

Fatura düzenlenecekse biçimi de önemlidir. Basit usul ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar dışındaki kuyumcular 2026'da bütün faturalarını tutarına bakılmaksızın e-Arşiv olarak düzenler; satıcı ve alıcı ikisi de e-Fatura kullanıcısıysa belge e-Fatura olur. Basit usul ve işletme hesabı esasındakiler 31.12.2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL'yi aşmayan faturaları kâğıt düzenleyebilir. Fatura, teslimden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir; bu süre içinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır.

Pırlanta satışlarında tutarlar yüksek olabildiği için iki kurala daha dikkat edin. 30.000 TL'yi aşan tahsilatlar banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla yapılır; kural 18.10.2024'ten beri tüketicinin kuyumcudan yaptığı alımları da kapsar ve aynı gün aynı kişiyle yapılan işlemler toplanır. Tek işlemde veya bağlantılı işlemlerin toplamında 370.000 TL ve üzeri tutarlarda müşterinin kimlik tespiti işlemden önce tamamlanır; sürekli iş ilişkisinde ve şüpheli durumlarda ise tutara bakılmaz. Bu tarafı kuyumcular için MASAK yükümlülükleri rehberinde ayrıntılı anlattık.

Örnek pırlanta satışlarında fatura, ödeme ve kimlik kuralları (2026, tutarlar örnektir)
Satış (örnek)TutarFatura zorunlu mu?Ödeme kanalıKimlik tespiti
Pırlanta küpe, tüketiciye20.000 TLHayır; müşteri isterse düzenlenir30.000 TL aşılmadığı için banka şartı yokTutar nedeniyle gerekmez
Tektaş pırlanta yüzük, tüketiciye60.000 TLEvet; 36.000 TL aşıldıBanka, ödeme kuruluşu veya PTTTutar nedeniyle gerekmez
Pırlanta set, tüketiciye400.000 TLEvetBanka, ödeme kuruluşu veya PTTEvet, işlemden önce
Montürsüz taş, borsa dışında başka bir kuyumcuya20.000 TLEvet; tüccara satışta tutara bakılmaz30.000 TL aşılmadığı için banka şartı yokTutar nedeniyle gerekmez

Tezgâhta hataları nasıl önlersiniz?

Satış anındaki eksik bilgi faturada hataya yol açabilir. Taşlı ürünü kasaya getirmeden önce üç soruyu netleştirin: Ürün altın içeriyor mu? Altının ayarı ve taş hariç ağırlığı nedir? Taş doğal mı, laboratuvar üretimi mi? Bu cevaplar, faturanın özel matrahlı mı yoksa genel hükümlere göre mi düzenleneceğini, has bedelin hangi ağırlık üzerinden hesaplanacağını ve faturaya hangi ibarenin yazılacağını belirler.

Altın içeren ürünlerde bu hesabı her satışta elle yapmak zaman alır. LentraSoft'un kuyumcu fatura programı, altın içeren ürünlerde altın bedelini ve kalan tutarı ayrı hesaplar, faturayı 805 özel matrah koduyla Paraşüt veya ICE Teknoloji üzerinden hazırlar ve alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını sorgulayarak belgeyi e-Arşiv ya da e-Fatura olarak düzenler. Terazinizi programa bağladığınızda girdiğiniz taş gramı tartılan ağırlıktan düşülür ve has altın gramı taş hariç net ağırlık üzerinden hesaplanır.

Ödeme havaleyle geldiğinde LentraSoft 30+ bankanın hesap hareketleriyle çalışır, gelen havaleyi müşteriyle eşleştirip faturayı hazırlar. 370.000 TL eşiğine ulaşan işlemlerde kimlik tespiti için uyarı verir; müşteri tanıma (KYC) kayıtlarınızı dijital olarak saklamanıza yardımcı olur. Taşlı ürünlerde faturadaki açıklamayı, satır düzenini ve has bedel hesabının ayarlarını kullanmaya başlamadan önce mali müşavirinizle birlikte gözden geçirmenizi öneririz.

Pırlanta ve taşlı ürün satışında KDV kontrol listesi

  • Montürsüz pırlanta ve taş satışlarında KDV'yi genel hükümlere göre hesaplayın; 230 istisna kodunu tezgâh satışında kullanmayın.
  • Pırlantalı altın üründe matrahtan yalnızca has altın bedelini düşün, taş bedelini düşmeyin.
  • Has bedeli Borsa İstanbul'daki son resmî işgünü kapanış fiyatı ve ürünün ayarıyla bulun; taş ağırlığını altın ağırlığına katmayın.
  • Altın içeren taşlı ürünlerin faturasını 805 kodu ve OZELMATRAH fatura tipiyle düzenleyin.
  • Laboratuvar taşlarında "sentetik", "laboratuvar üretimi" veya "yapay üretim" ibaresini etiketle birlikte faturaya da yazın.
  • 36.000 TL'yi aşan tüketici satışlarında faturayı teslimden itibaren en geç 7 gün içinde düzenleyin; basit usul veya işletme hesabı esasında değilseniz belge e-Arşiv ya da e-Fatura olmalıdır.
  • 30.000 TL'yi aşan tahsilatları banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla alın; 370.000 TL ve üzeri işlemlerde kimlik tespitini işlemden önce tamamlayın.

Sık sorulan sorular

Pırlantada KDV var mı?

Evet. 11.09.2014'ten beri pırlanta, elmas ve diğer kıymetli taşlarda KDV istisnası yalnızca Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasasında işlem görmek üzere ithalat, borsaya teslim ve borsa üyeleri arasında el değiştirmeyi kapsar. Kuyumcunun müşteriye yaptığı satış genel hükümlere göre KDV'ye tabidir.

Pırlanta KDV oranı yüzde kaç?

Tezgâhta yapılan pırlanta satışı genel hükümlere göre vergilendirilir ve genel KDV oranı 10.07.2023'ten beri %20'dir. Pırlanta altın bir ürünün içindeyse KDV satış bedelinin tamamı üzerinden değil, has altın bedeli düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

Pırlantalı altın yüzükte KDV nasıl hesaplanır?

Satış bedelinden yüzükteki altının has bedeli düşülür, kalan tutar KDV matrahıdır. Taş tezgâh satışında istisna olmadığı için taş bedeli düşülmez. Örneğin KDV hariç 80.000 TL'lik bir yüzükte has bedel 30.000 TL ise matrah 50.000 TL, %20 KDV 10.000 TL olur (tutarlar örnektir).

Pırlantalı yüzük faturasında taş ayrı yazılmak zorunda mı?

KDV Genel Uygulama Tebliği'ndeki taşın cinsini, adedini, kıratını ve bedelini ayrıca gösterme kuralı yalnızca istisna kapsamındaki, yani borsa içindeki taşlar için geçerlidir; tüketiciye yapılan satışa uygulanmaz. Faturadaki açıklama ve satır düzenini mali müşavirinizle belirleyin.

Pırlanta alırken fatura alınır mı?

Evet. 2026'da tüketiciye yapılan pırlanta ve pırlantalı ürün satışında bedel 36.000 TL'yi geçerse kuyumcu fatura düzenlemek zorundadır; daha düşük tutarlarda müşteri isterse fatura verilir. Basit usul ve işletme hesabı esasında olmayan kuyumcular bu faturayı tutarına bakılmaksızın e-Arşiv ya da e-Fatura olarak düzenler.

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi işletmenize özel durumlar, özellikle taşlı ürünlerin faturalandırılması için mali müşavirinize danışın.

Altın içeren ürünlerde özel matrahı her seferinde elle hesaplamayın

LentraSoft altın içeren ürünlerde faturayı 805 özel matrah koduyla hazırlar, alıcıya göre e-Arşiv ya da e-Fatura'yı Paraşüt veya ICE Teknoloji üzerinden düzenler ve 30+ bankanın hesap hareketleriyle çalışır. Kendi işletmenizde nasıl çalıştığını görmek için demo isteyin.

Kuyumcular İçin Fatura Otomasyonu
WhatsApp'tan sorun