İçeriğe geç
LentraSoft
Kuyumculukta Dijitalleşme

Altın Faturası Nasıl Kesilir? Özel Matrah, 805 Kodu ve KDV (2026)

Altın faturası nasıl kesilir? 2026'da e-Arşiv mi e-Fatura mı, OZELMATRAH tipi, 805 kodu, has bedel ve örnekli %20 KDV hesabı, sık hatalar tablosu.

Altın bilezik ve işaretsiz külçe yanında boş fatura formu, kuyumcu büyüteci ve kalem

Bu rehber neyi çözüyor?

Kuyumcu olarak bilezik, kolye ya da çeyrek altın sattığınızda KDV'yi satış tutarının tamamından değil, özel matrahtan hesaplarsınız. Bu rehber 2026 kurallarına göre hangi belgeyi seçeceğinizi, OZELMATRAH fatura tipini ve 805 kodunu, has bedelin nasıl bulunduğunu ve KDV'nin nasıl hesaplandığını adım adım anlatıyor. Sonunda hesaplı bir örnek, sık yapılan hataların tablosu ve kısa bir kontrol listesi bulacaksınız.

İçindekiler

Kuyumcu e-Arşiv mi, e-Fatura mı keser? 2026'da doğru belge

2026'da kâğıt fatura çoğu kuyumcu için geride kaldı. 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nde 589 Sıra No.lu Tebliğ ile yapılan değişikliğe göre, henüz e-Arşiv Fatura uygulamasına dahil olmayan mükellefler de (basit usulde vergilendirilenler ile işletme hesabı esasına göre defter tutanlar hariç) 01.01.2026'dan itibaren bütün faturalarını tutarına bakılmaksızın e-Arşiv Fatura olarak düzenler. Yani bilanço esasına göre defter tutan bir kuyumcu 2026'da kâğıt fatura kesemez; 2025'teki 3.000 TL eşiği artık yoktur.

Siz ve alıcı e-Fatura kullanıcısıysanız belge e-Fatura olmak zorundadır. Nihai tüketiciye yaptığınız satışlarda e-Arşiv Fatura kesersiniz. Basit usuldeki ya da işletme hesabı esasındaki kuyumcular 31.12.2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL'yi aşmayan faturaları kâğıt olarak düzenleyebilir; 01.01.2027'den itibaren bu grup için de tutar fark etmeksizin e-Arşiv zorunludur.

Kuyumculara özgü bir e-Fatura zorunluluğu yoktur. Brüt satış hasılatınız 3 milyon TL ve üzerindeyse izleyen yılın 7. ayının başında (2025 hasılatı için 01.07.2026) e-Fatura'ya geçersiniz; internetten satış yapıyorsanız bu eşik 500 bin TL'dir. 'e-Döviz ve Kıymetli Maden Alım/Satım Belgesi' ise yalnızca döviz alım-satım yetkisi olan yetkili müesseseler içindir, satış faturasının yerini tutmaz. Eski altını alıp yenisini sattığınız takasta satış bu kurallarla faturalanır, vatandaştan aldığınız eski altın için ise hurda altın gider pusulası düzenlenir.

2026'da altın satışında düzenlenecek belge
DurumDüzenlenecek belge
Siz ve alıcı e-Fatura kullanıcısısınıze-Fatura
Alıcı e-Fatura kullanıcısı değil; siz basit usul veya işletme hesabı esasında değilsinize-Arşiv Fatura, tutar fark etmez
Basit usul veya işletme hesabı, fatura vergiler dahil 3.000 TL'ye kadarKâğıt fatura düzenlenebilir (31.12.2026'ya kadar)
Basit usul veya işletme hesabı, fatura 3.000 TL'yi aşıyore-Arşiv Fatura

Altın satışında fatura hangi tutarda zorunlu olur, ne zamana kadar kesilir?

514 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'ne göre işlenmiş kıymetli maden ve taşlar ile bunlardan yapılmış eşyanın satışında VUK 232/2'deki tutarın 3 katı uygulanır. 2026 genel tutarı 12.000 TL olduğu için kuyum satışlarında fatura, bedel 36.000 TL'yi aştığında zorunludur. Tutar daha düşük olsa bile müşteri isterse fatura verirsiniz; mükelleflere yapılan satışlarda tutara bakılmaz. Saat gibi kuyum dışı ürünler ve yıllara göre tutarlar için kuyumcu fatura kesme sınırı rehberimize bakın.

Bu tutar yalnızca faturanın kesilip kesilmeyeceğini belirler; fatura kesilecekse belge yukarıdaki kurallara göre e-Arşiv veya e-Fatura olur. Süre konusunda VUK 231/5 açıktır: fatura, malın teslim tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir, bu sürede düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır. Süre ödemeden değil teslimden başlar. Havale önce gelip ürün sonra teslim edilecekse (kapora ya da sipariş gibi) faturanın zamanlamasını mali müşavirinizle netleştirin.

Ödeme tarafında iki kural daha vardır. 30.000 TL'yi aşan tahsilatlar banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla alınır. 18.10.2024'ten beri bu kural tüketicinin sizden yaptığı alımları da kapsar; uyulmazsa alıcıya ve satıcıya ayrı ayrı ceza kesilir. Aynı gün aynı kişiyle yapılan işlemler toplanır, nakit alıp kendi hesabınıza yatırmanız ise kuralı karşılamaz. Bankadan ödeme almak fatura zorunluluğunu kaldırmaz. Tek işlemde veya bağlantılı işlemlerin toplamında 370.000 TL ve üzerindeki satışlarda kimlik tespiti işlemden önce yapılır; ayrıntılar kuyumcular için MASAK yükümlülükleri rehberinde.

Özel matrah nedir, has bedel nasıl bulunur?

Altından yapılmış veya altın içeren ziynet eşyası ile sikke altınların tesliminde KDV, satış bedelinin tamamı üzerinden hesaplanmaz. KDV Kanunu'nun 23/e maddesine göre matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan tutardır. Bu kalan tutara özel matrah denir ve genel KDV oranı olan %20 bu tutara uygulanır. Bilezik, kolye, yüzük gibi takılar ile çeyrek, yarım, tam gibi sarrafiye altınlar bu kapsamdadır.

Düşülecek külçe altın bedelinin (kısaca has bedel) nasıl bulunacağını KDV Genel Uygulama Tebliği'nin III/A-4.2.1 bölümü açıklar. Borsa İstanbul'da işlem yapılan son resmî iş gününde külçe altın için oluşan kapanış fiyatı esas alınır ve bu fiyata satılan ürünün ayarı uygulanır. Ağırlıklı ortalama fiyat değil, kapanış fiyatı kullanılır. Borsada işlem olmayan günlerde de en son resmî iş gününün kapanış fiyatı geçerlidir. Kural; kendi ürettiğiniz, fason ürettirdiğiniz veya hazır aldığınız ürünler için aynıdır.

Yasal formül kısaca şudur: özel matrah = satış bedeli − has bedel. Piyasada sık duyulan 'KDV sadece işçilikten alınır' ifadesi bu yüzden eksiktir. Düşülen tutar sizin alış maliyetiniz değil, mevzuattaki yönteme göre bulunan has bedeldir; KDV'nin hesaplandığı tutar da sizin belirlediğiniz işçilik değil, satış bedeli ile has bedel arasındaki farktır. Külçe veya hurda altından ürün imal edip işçilik ücreti alıyorsanız, bu işçilik ücretleri ayrıca KDV'ye tabidir.

Kuyumcu altın faturası adım adım nasıl kesilir?

Hangi ekranı kullanırsanız kullanın önce alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını sorgulayın ve belge türünü buna göre seçin. Sonra alıcı bilgilerini girin; faturada müşterinin varsa vergi dairesi ve vergi kimlik numarası yer alır. GİB e-Arşiv Portal kılavuzuna göre VKN/TCKN alanı doldurulmalıdır; nihai tüketici TCKN'sini vermiyorsa bu alana 11111111111 yazılabilir. Mevzuatta bunun için belirli bir tutar sınırı öngörülmemiştir, ancak MASAK kimlik tespiti ayrı bir yükümlülük olarak devam eder.

Üçüncü adımda fatura tipini OZELMATRAH olarak seçer, özel matrah kodu olarak 805'i girersiniz. GİB UBL-TR Kod Listeleri'ne (v1.43) göre 805, altından mamul veya altın içeren ziynet eşyaları ile sikke altınların teslimi için kullanılır. Ürün satırında cinsi, ayarı ve gramı açıkça yazmanız, has bedelin nasıl bulunduğunu sonradan göstermenizi kolaylaştırır. Ardından özel matrah tutarını ve bunun %20'si olan KDV'yi girin; fatura toplamı müşteriyle anlaştığınız tutarla birebir tutmalıdır.

Son adımda tarihi kontrol edin: e-Arşiv faturada düzenleme tarihiyle birlikte saat ve dakika da gösterilir. Faturanın irsaliye yerine geçmesini istiyorsanız teslim anında düzenlenmesi, kâğıt çıktısına 'İrsaliye yerine geçer.' yazılması ve çıktının imzalanması gerekir. Özel entegratörle kesiyorsanız e-Arşiv raporu günlük olarak, en geç izleyen gün sonuna kadar GİB'e gönderilir; GİB e-Arşiv Portal kullananlar rapor göndermez.

Altın faturasında kontrol edilecek temel alanlar
AlanNe yazılır
Fatura tipi ve kodOZELMATRAH, 805
Alıcı kimliğiVKN veya TCKN; TCKN vermeyen nihai tüketicide 11111111111
Has bedelBİST son resmî iş günü külçe altın kapanış fiyatına ürünün ayarı uygulanarak bulunur
Özel matrah ve KDVSatış bedeli − has bedel; KDV bu tutarın %20'si
Tarih ve saatTeslimden en geç 7 gün içinde; e-Arşiv'de saat ve dakika

Örnek hesap: 22 ayar bilezik ve çeyrek altında özel matrah ve KDV

Aşağıdaki rakamlar yalnızca yöntemi göstermek için seçilmiş yuvarlak örnek tutarlardır. Bir müşteriye 22 ayar bir bilezik sattığınızı ve KDV hariç satış bedelinin 50.000 TL olduğunu varsayalım. Borsa İstanbul'un son resmî iş günü külçe altın kapanış fiyatına bileziğin ayarı uygulanarak bulunan has bedel de örnekte 44.000 TL olsun.

Özel matrah, satış bedelinden has bedel düşülerek bulunur: 50.000 − 44.000 = 6.000 TL. KDV bu tutarın %20'sidir: 6.000 × %20 = 1.200 TL. Faturada satış bedeli 50.000 TL, özel matrah 6.000 TL ve KDV 1.200 TL yer alır; fatura toplamı 51.200 TL olur. KDV'yi yanlışlıkla 50.000 TL'nin tamamı üzerinden hesaplasaydınız 10.000 TL çıkardı; bu, müşteriye 8.800 TL fazla KDV yansıtmak demektir.

Çeyrek, yarım ve tam gibi sikke altınlarda yöntem aynıdır, kod yine 805'tir. Tablodaki çeyrek örneğinde toplam 36.000 TL'yi aşmadığı için fatura ancak müşteri isterse ya da alıcı bir mükellefse zorunludur. Uygulamada müşteriye çoğu zaman KDV dahil tek bir fiyat söylenir. Bu durumda tahsil ettiğiniz tutarın içinden has bedeli, özel matrahı ve KDV'yi nasıl ayıracağınızı, has bedelde hangi fiyat birimini ve ayar oranını kullanacağınızı fatura düzeninizi kurmadan önce mali müşavirinizle netleştirin.

Örnek hesap (yuvarlak tutarlar, KDV %20)
Adım22 ayar bilezikÇeyrek altın
Satış bedeli (KDV hariç, örnek)50.000 TL11.000 TL
Has bedel (BİST kapanış fiyatı ve ürünün ayarı, örnek)44.000 TL10.500 TL
Özel matrah (satış bedeli − has bedel)6.000 TL500 TL
KDV (özel matrah × %20)1.200 TL100 TL
Fatura toplamı (satış bedeli + KDV)51.200 TL11.100 TL

Külçe altın, gümüş ve pırlantalı üründe hangi kod kullanılır?

Her altın satışı 805 ile faturalanmaz. KDV Kanunu 17/4-g'ye göre külçe altın ve külçe gümüş teslimleri KDV'den istisnadır ve bu satışlarda 230 istisna kodu kullanılır. Kanun 'işlenmemiş altın' değil 'külçe altın' der; gram veya has altın olarak sattığınız ürünün külçe sayılıp sayılmayacağını mali müşavirinize danışın. Gümüş takı ve sikke gümüşte de benzer bir yöntem uygulanır: BİST'te son resmî iş günü külçe gümüş kapanış fiyatı ve ayar esas alınarak bulunan külçe gümüş bedeli düşülür, kod 808'dir.

Pırlanta, elmas ve diğer kıymetli taşlarda kural farklıdır. 11.09.2014'ten beri taşlardaki istisna yalnızca Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasası'nda işlem görmek üzere yapılan ithalat, borsaya teslim ve borsa üyeleri arasındaki işlemleri kapsar; perakende satışta taş genel hükümlere göre KDV'ye tabidir. Bu nedenle pırlantalı bir yüzükte taşın bedelini has bedel gibi düşemezsiniz; taşın faturada nasıl gösterileceğini mali müşavirinizle netleştirin. Laboratuvarda üretilmiş taşlarda ise 24.06.2026'dan beri 'sentetik', 'laboratuvar üretimi' veya 'yapay üretim' gibi bir ibarenin etiketin yanında faturada da açıkça yazılması gerekir.

Ürüne göre KDV uygulaması ve kod
ÜrünKDV uygulamasıFatura tipi / kod
Altın takı (bilezik, kolye, yüzük)Özel matrah (KDVK 23/e), KDV %20OZELMATRAH / 805
Sikke ve sarrafiye altın (çeyrek, yarım, tam)Özel matrah (KDVK 23/e), KDV %20OZELMATRAH / 805
Gümüş takı ve sikke gümüşKülçe gümüş bedeli düşülür, KDV %20OZELMATRAH / 808
Külçe altın, külçe gümüşKDV'den istisna (KDVK 17/4-g)İstisna kodu 230
Pırlanta ve diğer taşlar (perakende)Genel hükümlere göre KDV'ye tabiMali müşavirinize danışın

Altın faturasında en sık yapılan hatalar nelerdir?

Hataların çoğu eski alışkanlıklardan ya da güncellenmemiş kaynaklardan gelir. İnternette hâlâ eski KDV oranıyla ya da eski e-Arşiv eşikleriyle anlatım yapan yazılar var; 2026'da genel KDV oranı %20'dir ve çoğu kuyumcu için e-Arşiv'de tutar eşiği kalkmıştır.

Belge hatalarının bedeli yüksektir. e-Arşiv gerekirken kâğıt fatura düzenlemek ya da faturayı 7 gün içinde kesmemek VUK 353/1 kapsamındadır. Ceza, belgeye yazılması gereken tutarın %10'udur; takvim yılındaki ilk tespitte her belge için 17.000 TL'den az olamaz ve yıllık üst sınırı 17.000.000 TL'dir. e-Arşiv yerine kâğıt fatura düzenlenirse ceza her kâğıt fatura için ayrı ayrı kesilir, mükellef alıcıya da ceza uygulanır.

Sık yapılan hatalar ve doğrusu
HataDoğrusu
KDV'yi satış tutarının tamamından hesaplamakKDV yalnızca özel matrahtan (satış bedeli − has bedel) hesaplanır
Eski KDV oranıyla hesap yapmakGenel oran 10.07.2023'ten beri %20
Has bedeli ağırlıklı ortalama ya da anlık ekran fiyatıyla bulmakBİST son resmî iş günü kapanış fiyatı ve ürünün ayarı esas alınır
Faturayı normal satış faturası gibi kesmekFatura tipi OZELMATRAH, kod 805
Külçe altın satışında 805 kullanmakKülçe altın istisnadır, kod 230
2026'da kâğıt fatura kesmek (basit usul ve işletme hesabı dışında)Tutar ne olursa olsun e-Arşiv veya e-Fatura
e-Fatura kullanıcısı alıcıya e-Arşiv kesmekİki taraf da e-Fatura kullanıcısıysa e-Fatura
Faturayı teslimden 7 günden sonra kesmekSüre geçerse fatura hiç düzenlenmemiş sayılır
Havaleyle ödeme geldi diye fatura kesmemekBankadan ödeme almak fatura zorunluluğunu kaldırmaz

Havaleyle gelen altın satışlarında fatura nasıl hızlanır?

Satışların çoğu havale veya EFT ile ödeniyorsa, her ödemede müşteriyi bulmak ve özel matrahı hesaplamak ciddi zaman alır. Bu akışı havaleden otomatik fatura rehberimizde ayrıntılı anlattık. Kapora ya da önceden faturalanmış bir satışın ödemesi gibi havaleleri ayrı değerlendirin.

LentraSoft'un kuyumcu fatura programı 30+ bankadan gelen havaleleri müşteriyle eşleştirir ve faturayı hazırlar. Alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını e-fatura hizmet sağlayıcınız (özel entegratör) üzerinden sorgulayarak e-Fatura ya da e-Arşiv kararını verir; ICE Teknoloji bağlantısında OZELMATRAH fatura tipini ve 805 kodunu, Paraşüt bağlantısında 805 kodunu otomatik doldurur. Vatandaştan yaptığınız altın alışlarında gider pusulasını da aynı programdan hazırlayabilirsiniz.

Altın faturası kesmeden önce kontrol listesi

  • Alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını sorguladım, belge türü doğru.
  • Fatura tipi OZELMATRAH, kod 805 (külçe altında istisna kodu 230, gümüşte 808).
  • Has bedeli BİST son resmî iş günü kapanış fiyatı ve ürünün ayarıyla buldum.
  • KDV'yi yalnızca özel matrah üzerinden %20 ile hesapladım.
  • Faturayı teslimden itibaren 7 gün içinde kestim; e-Arşiv'de saat ve dakika görünüyor.
  • 30.000 TL'yi aşan tahsilatı banka, ödeme kuruluşu veya PTT üzerinden aldım.
  • 370.000 TL ve üzeri işlemde kimlik tespitini işlemden önce yaptım.

Sık sorulan sorular

Altın faturasında KDV var mı, yüzde kaç?

Evet. Altın takı ve sikke altında KDV, satış bedelinin tamamından değil, has bedel düşüldükten sonra kalan özel matrahtan %20 oranıyla hesaplanır. Külçe altın teslimi ise KDV'den istisnadır ve 230 istisna koduyla faturalanır.

Kuyumcu özel matrah kodu nedir, 805 nereye yazılır?

805, GİB kod listesinde altın ziynet eşyası ve sikke altın teslimi için kullanılan özel matrah kodudur. Fatura tipini OZELMATRAH seçtiğinizde özel matrah kodu olarak 805 girilir. Gümüşte kod 808'dir.

Has bedel hangi fiyatla hesaplanır?

Borsa İstanbul'da işlem yapılan son resmî iş gününde külçe altın için oluşan kapanış fiyatı esas alınır ve bu fiyata ürünün ayarı uygulanır. Ağırlıklı ortalama fiyat kullanılmaz.

Altın faturasında işçilik ayrı gösterilir mi?

Mevzuattaki ölçü işçilik değil, satış bedeli ile has bedel arasındaki farktır. Önemli olan has bedeli ve özel matrahı doğru göstermektir; işçiliğin ayrı bir satırda gösterilip gösterilmeyeceğini kullandığınız e-belge düzeni için mali müşavirinizle netleştirin.

Kuyumcu kaç TL'nin altında fatura kesmeyebilir?

2026'da kuyum satışlarında fatura, bedel 36.000 TL'yi aştığında zorunludur. Daha düşük tutarlarda müşteri isterse fatura verilir; mükelleflere yapılan satışlarda tutara bakılmaz.

Nihai tüketiciye e-Arşiv faturada TC kimlik numarası zorunlu mu?

VKN/TCKN alanı doldurulmalıdır; TCKN'sini vermeyen nihai tüketici için 11111111111 yazılabilir. 370.000 TL ve üzerindeki işlemlerde MASAK kimlik tespiti ayrıca yapılır.

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Örnek hesaplar yalnızca yöntemi göstermek içindir. Kendi işletmenize özel durumlar için mali müşavirinize danışın.

Havale gelsin, özel matrahlı fatura hazırlansın

LentraSoft, 30+ bankadan gelen havaleleri müşteriyle eşleştirir, e-Fatura/e-Arşiv kararını verir ve 805 kodlu faturayı hazırlar. Kendi işletmenizde nasıl çalıştığını görmek için demo isteyin.

Kuyumcu fatura otomasyonu
WhatsApp'tan sorun