2026'da Kuyumcu e-Fatura mı, e-Arşiv mi Kesmeli?
2026'da bilanço esasındaki kuyumcu için e-Arşiv'de tutar eşiği yok. e-Fatura kimlere zorunlu, hangi alıcıya hangi belge? Karar tablosu, TCKN ve SSS.
LentraSoft Ürün ve Süreç Ekibi · Uygulamalı rehber
Bu rehber neyi çözüyor?
2026'da kuyumcu tezgâhında sık duyulan bir soru var: Bu satış için e-Fatura mı kesilmeli, e-Arşiv mi? Basit usul ve işletme hesabı esasındakiler dışında cevap satışın tutarına değil; sizin ve alıcınızın e-Fatura kullanıcısı olup olmadığına bağlıdır. Bu yazıda kuyumcular için 2026 e-Arşiv zorunluluğunu, hangi alıcıya hangi belgeyi düzenlemeniz gerektiğini, kuyumcunun e-Fatura'ya ne zaman geçmek zorunda olduğunu ve tüketici faturasında TCKN, saat ve rapor gibi ayrıntıları resmî metinlere dayanarak anlatıyoruz.
İçindekiler
Kısa cevap: 2026'da hangi alıcıya hangi belge kesilir?
Kural iki cümleyle özetlenebilir. Siz de alıcınız da e-Fatura kullanıcısıysanız düzenlenecek belge e-Fatura olmak zorundadır. Bunun dışındaki satışlarda, yani tüketiciye, e-Fatura'ya kayıtlı olmayan bir esnafa ya da siz e-Fatura kullanıcısı değilken bir şirkete yaptığınız satışlarda belge e-Arşiv faturadır (basit usul ve işletme hesabı esasındakilerin geçiş kuralını aşağıda anlattık). Ticari kazancınız basit usulde tespit edilmiyorsa ve işletme hesabı esasına göre defter tutmuyorsanız, 2026'da bu kural tutara bakmaz: 800 TL'lik (örnek) bir küpe satışında bile fatura düzenleyecekseniz bunu kâğıtla değil, e-Arşiv olarak yapmanız gerekir.
Karıştırılmaması gereken nokta şudur: Bu kurallar faturanın hangi biçimde düzenleneceğini belirler, faturanın zorunlu olup olmadığını değil. Kısaca: Tüketiciye yapılan kuyum satışlarında 2026'da bedel 36.000 TL'yi geçerse fatura düzenlemek zorunludur; daha düşük tutarlarda müşteri isterse fatura verilir. Ayrıntıları ve istisnaları kuyumcu fatura kesme sınırı 2026 rehberinde anlattık. Fatura ister zorunlu olduğu için ister müşteri istediği için düzenlensin, belge türünü aşağıdaki tablo belirler. Özel matrahlı altın satışında faturanın alan alan nasıl doldurulduğunu ise altın faturası nasıl kesilir rehberimizde bulabilirsiniz.
| Alıcı | Sizin durumunuz | Düzenlenecek belge | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Nihai tüketici (vatandaş) | Basit usul ve işletme hesabı esası dışında | e-Arşiv fatura, tutara bakılmaz | TCKN verilmezse VKN/TCKN alanına 11111111111 yazılabilir |
| e-Fatura kullanıcısı şirket veya kuyumcu | Siz de e-Fatura kullanıcısısınız | e-Fatura | İki taraf da kayıtlıysa belge e-Fatura olmak zorundadır |
| e-Fatura kullanıcısı şirket veya kuyumcu | e-Fatura kullanıcısı değilsiniz; basit usul ve işletme hesabı esası dışında | e-Arşiv fatura | Alıcının vergi dairesi ve VKN'si faturaya yazılır |
| e-Fatura'ya kayıtlı olmayan mükellef (ör. esnaf) | Basit usul ve işletme hesabı esası dışında | e-Arşiv fatura | Mükellefe yapılan satışta fatura, tutara bakılmadan düzenlenir |
| Herhangi bir alıcı | Basit usul veya işletme hesabı esasındasınız, e-Fatura kullanıcısı değilsiniz | Vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan fatura e-Arşiv; aşmayan 31.12.2026'ya kadar kâğıt olabilir | 01.01.2027'den itibaren tutara bakılmaksızın e-Arşiv |
e-Arşiv zorunluluğunda tutar eşiği neden artık yok?
e-Arşiv zorunluluğu 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nde düzenlenir. İlgili hüküm 573 Sıra No.lu Tebliğ (RG 12.11.2024) ve 589 Sıra No.lu Tebliğ (RG 31.12.2025) ile değişti. Güncel hâline göre e-Arşiv Fatura uygulamasına dahil olmayan mükellefler, ticari kazancı basit usulde tespit edilenler ile işletme hesabı esasına göre defter tutanlar hariç, 01.01.2026'dan itibaren bütün faturalarını tutarına bakılmaksızın e-Arşiv Fatura olarak düzenler. e-Arşiv fatura, GİB'in e-Belge portalı ya da bir özel entegratör üzerinden düzenlenir. Kural, tebliğde sayılan istisnai durumlar dışında herkes için geçerlidir.
Kural "bilanço esası" diye değil, "basit usul ve işletme hesabı dışındaki herkes" diye tanımlanmıştır. Kuyumcu açısından pratik sonuç ise nettir: Bilanço esasına göre defter tutan bir kuyumcu 2026'da kâğıt fatura düzenleyemez.
e-Arşiv için 30.000 TL ya da 5.000 TL eşiğinin hâlâ geçerli olup olmadığı sık soruluyor. Bu tutarlar eski dönemlere aittir ve bugün geçerli değildir. 573 Sıra No.lu Tebliğ ile "aynı gün aynı kişiye düzenlenen faturalar toplanır" kuralı da kaldırıldı. Eşiğin yıllar içindeki seyri şöyle:
| Dönem | e-Arşiv zorunluluğu için eşik | Bugün geçerli mi? |
|---|---|---|
| 2020 (ilk metin, 01.01.2020'den itibaren) | Vergiler dahil 30.000 TL; vergi mükelleflerine düzenlenen faturalarda 5.000 TL | Hayır |
| 2021-2024 (526 Sıra No.lu Tebliğ, RG 09.02.2021) | 5.000 TL; vergi mükelleflerine düzenlenenlerde işlem yılının VUK 232/2 tutarı (2024: 6.900 TL) | Hayır |
| 2025 | Vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan faturalar | Hayır |
| 2026 | Eşik yok; bütün faturalar e-Arşiv (basit usul ve işletme hesabı hariç) | Evet |
| 2027 | Eşik yok; basit usul ve işletme hesabı esasındakiler dahil | 01.01.2027'den itibaren |
Basit usul ve işletme hesabındaki kuyumcular için 2027'ye kadar ne geçerli?
Ticari kazancı basit usulde tespit edilen ya da işletme hesabı esasına göre defter tutan kuyumcular için bir geçiş dönemi var. Bu mükellefler 01.01.2025 ile 31.12.2026 arasında vergiler dahil 3.000 TL'yi aşmayan faturaları kâğıt olarak düzenleyebilir; 3.000 TL'yi aşan faturalar ise e-Arşiv olmak zorundadır. 589 Sıra No.lu Tebliğ'e göre 01.01.2027'den itibaren bu mükellefler için de tutarına bakılmaksızın e-Arşiv zorunludur.
Kuyum satışlarında tutar kolayca 3.000 TL'yi aşabildiği için bu gruptaysanız da e-Arşiv'e bugünden ihtiyacınız olabilir. Düzeninizi 2027'yi beklemeden kurmanız yılbaşındaki geçişi kolaylaştırır.
e-Arşiv olması gereken bir fatura kâğıt olarak düzenlenir veya alınırsa, düzenleyene ve nihai tüketici dışındaki mükellef alıcıya her kâğıt fatura için ayrı ayrı VUK 353 cezası kesilir. Ceza, belgeye yazılması gereken tutarın %10'udur ve 2026'da takvim yılındaki ilk tespitte belge başına 17.000 TL'den az olamaz. Örneğin 20.000 TL'lik (örnek) bir satışın %10'u 2.000 TL eder; alt tutar nedeniyle ceza 17.000 TL olur.
Kuyumcular e-Fatura'ya geçmek zorunda mı?
Kuyumculuk ya da kıymetli maden ticareti için ayrı bir e-Fatura zorunluluğu yoktur; sık duyulan "kuyumculara özel e-Fatura zorunluluğu" 509 Sıra No.lu Tebliğ'de yer almaz. Kuyumcular da diğer mükellefler gibi genel kriterlere tabidir. 2022 ve sonraki hesap dönemlerinde brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olan mükellefler e-Fatura'ya geçer. Geçiş, izleyen yılın 7. ayının başında yapılır: 2025 hasılatı bu eşiğe ulaşan bir kuyumcu için geçiş tarihi 01.07.2026'ydı; 2026 hasılatı eşiğe ulaşanlar için bu tarih 01.07.2027 olur.
İnternetten satış yapan (e-ticaret) mükelleflerde eşik 500 bin TL'dir; internetten satış yapan ve hasılatı 500 bin TL'yi aşan bir kuyumcu bu kritere girer. Ayrıca GİB, riskli bulduğu mükellefleri sektör ve ciroya bakmadan, yazılı bildirimle ve en az 3 ay süre vererek e-Fatura'ya geçmeye zorlayabilir. Eşiğin altındaki mükellefler isterse gönüllü olarak geçebilir.
e-Fatura'ya geçmek e-Arşiv'i ortadan kaldırmaz. e-Fatura kullanıcısı bir kuyumcu, kayıtlı şirketlere ve kuyumculara e-Fatura, tüketicilere ve kayıtlı olmayan alıcılara e-Arşiv düzenlemeye devam eder. "e-Döviz ve Kıymetli Maden Alım/Satım Belgesi" ise yalnızca döviz alım satım yetkisi olan yetkili müesseseler içindir, isteğe bağlıdır ve sıradan bir kuyumcunun satış faturası değildir. GİB bu belgenin paketini 25.09.2026'da güncelledi ve değişiklikler 02.11.2026'da devreye girecek; güncelleme yalnızca yetkili müesseseleri ilgilendirir.
Tüketiciye e-Arşiv faturada TCKN yazmak zorunlu mu?
VUK 231/6 ve 509 Sıra No.lu Tebliğ'e göre faturada müşterinin "varsa" vergi dairesi ve vergi kimlik numarası yazılır. Alıcı bir şirket ya da esnafsa vergi dairesini ve VKN'yi eksiksiz yazmanız gerekir; alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını da bu numarayla kontrol edersiniz.
Tüketicide durum farklıdır. GİB'in e-Arşiv Portal kılavuzuna göre VKN/TCKN alanının doldurulması zorunludur; alıcı nihai tüketiciyse ve TCKN'sini vermiyorsa bu alana 11111111111 yazılabilir. Mevzuatta 11111111111 kullanımı için belirli bir tutar sınırı öngörülmemiştir. TÜRMOB'un açıklamasına göre satıcı, nihai tüketicinin bildirdiği bilgilerin doğruluğundan sorumlu değildir.
Bu, hiçbir satışta kimlik sormayacağınız anlamına gelmez. Kuyumcular MASAK yükümlüsüdür ve tek işlemde ya da birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamında 370.000 TL ve üzeri tutarlarda, işlemden önce müşterinin kimlik tespitini yapmak zorundadır. Faturadaki alan ile MASAK kimlik tespiti ayrı yükümlülüklerdir; ayrıntılar için kuyumcular için MASAK yükümlülükleri rehberimize bakabilirsiniz.
e-Arşiv faturada saat, irsaliye ve rapor: Nelere dikkat etmeli?
e-Arşiv faturada düzenleme tarihiyle birlikte düzenleme zamanı saat ve dakika olarak gösterilir. Teslimatlı satışlarda e-Fatura veya e-Arşiv faturanın irsaliye yerine geçmesi için üç şart birlikte aranır: fatura malın teslimi anında düzenlenmeli, kâğıt çıktısına "İrsaliye yerine geçer." yazılmalı ve çıktı satıcı ya da yetkilisi tarafından imzalanmalıdır.
Rapor yükümlülüğü, e-Arşiv'i nasıl düzenlediğinize göre değişir. Özel entegratör üzerinden ya da kendi sistemiyle e-Arşiv düzenleyenler, e-Arşiv raporunu günlük olarak ve en geç izleyen günün sonuna kadar GİB'e gönderir. GİB e-Arşiv Portalı'nı kullananların rapor gönderme yükümlülüğü yoktur. Özel entegratörle çalışıyorsanız raporların zamanında gittiğini entegratörünüzle teyit edin.
2026'daki e-belge güncellemelerini de takip etmek gerekir. GİB, 27.07.2026'da e-Fatura ve e-Arşiv paketlerini ve UBL-TR Kod Listelerini güncelledi; değişiklikler 14.09.2026'da devreye girdi. Altın satışlarında kullanılan 805 özel matrah kodu da bu listede yer alır. Özel entegratör belgelerinde sicil ve faaliyet kodu karşılığı KDV oranı kontrolünün 01.04.2026'da başlayacağı 16.03.2026'da duyurulmuş, bu kontrol 27.03.2026 tarihli duyuruyla ertelendi; güncel durumu GİB duyurular sayfasından izleyin. Kullandığınız programın ve entegratörünüzün güncel listelerle çalıştığından emin olun.
Belge türü kararını her satışta elle mi vereceksiniz?
Yoğun bir günde her alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını tek tek kontrol etmek hem zaman alır hem de yanlış belge türü seçme riskini artırır. Örneğin e-Fatura kullanıcısı olduğunuz hâlde e-Fatura'ya kayıtlı bir kuyumcuya e-Arşiv düzenlerseniz, belgenin e-Fatura olması gerekirken yanlış türde belge kesmiş olursunuz.
LentraSoft'un kuyumcu fatura programı, alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını Paraşüt veya ICE Teknoloji üzerinden sorgular ve belgeyi buna göre e-Arşiv ya da e-Fatura olarak hazırlar; altın satışlarında 805 özel matrah kodu faturaya otomatik eklenir. LentraSoft 30+ bankanın hesap hareketleriyle çalışır ve hesabınıza düşen havaleden faturayı kendiliğinden hazırlar. Bu akışı banka hareketlerinden otomatik fatura rehberinde adım adım anlattık.
Otomasyon, mevzuattaki sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Vergilendirme usulünüzü, e-Fatura'ya geçiş tarihinizi ve özel durumlarınızı mali müşavirinizle birlikte netleştirmeniz, programın bu kararlara göre ayarlanmasını sağlar.
2026 e-Fatura ve e-Arşiv kontrol listesi
- Vergilendirme usulünüzü mali müşavirinizle netleştirin: basit usul veya işletme hesabı esasında değilseniz 2026'da kâğıt fatura düzenlemeyin.
- Satıştan önce alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını kontrol edin; iki taraf da kayıtlıysa e-Fatura düzenleyin.
- Tüketicilere ve e-Fatura'ya kayıtlı olmayan alıcılara e-Arşiv fatura düzenleyin.
- TCKN vermeyen tüketicide VKN/TCKN alanına 11111111111 yazılabilir; 370.000 TL ve üzeri işlemlerde MASAK kimlik tespitini ayrıca ve işlemden önce yapın.
- Özel entegratör kullanıyorsanız e-Arşiv raporunun her gün, en geç izleyen günün sonuna kadar gittiğini kontrol edin.
- Önceki yıl hasılatınızı 3 milyon TL e-Fatura eşiğiyle, internetten satış yapıyorsanız 500 bin TL eşiğiyle karşılaştırın.
- Basit usul veya işletme hesabı esasındaysanız 01.01.2027'deki tam e-Arşiv geçişine şimdiden hazırlanın.
Sık sorulan sorular
Kuyumcu e-Fatura kesmek zorunda mı?
Kuyumculara özgü bir e-Fatura zorunluluğu yoktur. 2022 ve sonraki dönemlerde brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olan mükellefler izleyen yılın 7. ayının başında e-Fatura'ya geçer; internetten satış yapanlarda eşik 500 bin TL'dir. GİB de riskli bulduğu mükellefleri yazılı bildirimle geçişe zorlayabilir. e-Fatura kullanıcısıysanız ve alıcınız da kayıtlıysa belge e-Fatura olmak zorundadır.
2026'da kuyumcu kâğıt fatura kesebilir mi?
Basit usul veya işletme hesabı esasında değilseniz hayır: 2026'da bütün faturalarınız tutarına bakılmaksızın e-Arşiv ya da e-Fatura olmalıdır. Basit usul ve işletme hesabı esasındakiler 31.12.2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL'yi aşmayan faturaları kâğıt düzenleyebilir; 01.01.2027'den itibaren onlar için de e-Arşiv zorunludur.
e-Arşiv için 30.000 TL veya 5.000 TL eşiği hâlâ geçerli mi?
Hayır. 30.000 TL ve 5.000 TL eşikleri eski dönemlere aittir; 2025'te tek eşik vergiler dahil 3.000 TL idi. 2026'da basit usul ve işletme hesabı esasındakiler dışındaki mükellefler için e-Arşiv zorunluluğunda tutar eşiği yoktur.
Müşteri TC kimlik numarasını vermezse e-Arşiv fatura kesilir mi?
Evet. Alıcı nihai tüketiciyse ve TCKN'sini vermiyorsa VKN/TCKN alanına 11111111111 yazılabilir; mevzuatta bu kullanım için belirli bir tutar sınırı öngörülmemiştir. 370.000 TL ve üzeri işlemlerde ise MASAK kapsamındaki kimlik tespiti yükümlülüğünüz ayrıca devam eder.
e-Arşiv fatura raporu ne zaman gönderilir?
Özel entegratör üzerinden ya da kendi sistemiyle e-Arşiv düzenleyenler raporu günlük olarak ve en geç izleyen günün sonuna kadar GİB'e gönderir. GİB e-Arşiv Portalı'nı kullananların rapor gönderme yükümlülüğü yoktur.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi işletmenize özel durumlar için mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, dipnotlu güncel metin (GİB)
- 589 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (GİB)
- GİB e-Fatura mevzuatı
- GİB e-Arşiv Teknik Kılavuzu V.1.18
- GİB e-Arşiv Portal fatura düzenleme kılavuzu
- GİB e-Belge duyuruları
- TÜRMOB e-Kütüphane: fatura ve e-Arşiv uygulaması
- Vergi Usul Kanunu (md. 231, 353), mevzuat.gov.tr
- Tedbirler Hakkında Yönetmelik (md. 5), mevzuat.gov.tr
Bilgiler en son 28.09.2026 tarihinde resmi kaynaklardan kontrol edildi.
e-Fatura mı e-Arşiv mi, her satışta doğru belge
LentraSoft, alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığını Paraşüt veya ICE Teknoloji üzerinden sorgular ve belgeyi buna göre hazırlar. Havaleyle gelen ödemede fatura kendiliğinden oluşur. Kendi işletmenizde görmek için demo isteyin.
